Kịch bản và công thức
Liệt kê đường đi, đọc công thức từng kịch bản.
Kịch bản là một đường đi cụ thể qua quy trình. Giá trị kỳ vọng cho biết trung bình; kịch bản cho biết trung bình đó được tạo thành từ những trường hợp nào.
Cách sinh kịch bản
- Gặp cổng loại trừ: tách thành nhiều kịch bản, mỗi nhánh một kịch bản.
- Gặp cổng song song: không tách — mọi nhánh cùng thuộc một kịch bản, thời gian lấy max, chi phí lấy tổng.
- Gặp vòng lặp: mở tối đa 2 lần ghé mỗi bước (chỉnh được ở tab Đơn vị), rồi dừng và đánh dấu kịch bản là bị cắt.
Với vòng lặp, số kịch bản là vô hạn. Danh sách kịch bản là công cụ để đọc và hiểu, nên phải hữu hạn. Còn giá trị kỳ vọng thì không bị cắt — nó được tính bằng chuỗi Markov nên gồm đủ vô hạn vòng. Hai con số phục vụ hai mục đích khác nhau.
Mỗi kịch bản hiển thị gì
| Thành phần | Ý nghĩa |
|---|---|
| Thời gian, chi phí | Tổng của riêng đường đi đó |
| Xác suất | Tích xác suất các nhánh đã chọn |
| Đường đi | Chuỗi bước, khối song song hiện dạng ⇉ [A] ∥ [B] |
| Công thức thời gian | Từng số hạng cộng lại, có MAX(...) cho khối song song |
| Công thức chi phí | Tương tự, có TỔNG(...) cho khối song song |
30 (Lập phiếu) + 45 (Trưởng bộ phận duyệt) + 25 (Tạo PO) + 10 (Gửi PO)
+ MAX(120; 20) + 35 (Đối chiếu) + 40 (Thanh toán) = 305 phútĐọc được từng số hạng, đối chiếu được với bảng bước, và MAX(120; 20) nói rõ
khối song song đã lấy nhánh nào.
Tổng xác suất và độ phủ
Tổng xác suất của mọi kịch bản cho biết bạn đã bao phủ bao nhiêu phần trăm khả năng. Dưới 100% nghĩa là phần còn lại rơi vào các nhánh lặp đã bị cắt. Con số này hiện ở thẻ “Trung bình theo kịch bản” trong tab công thức.
Nhanh nhất và chậm nhất
Kịch bản đầu danh sách là nhanh nhất, cuối là chậm nhất — chính là đường găng. Khoảng cách giữa hai đầu cho biết quy trình của bạn ổn định hay thất thường. Chênh nhau vài lần thì cam kết một mốc thời gian duy nhất cho khách là chuyện rủi ro.
Xuất ra để phân tích tiếp
Xuất file → Kịch bản (.csv) cho ra bảng đầy đủ: thời gian, chi phí, xác suất, đường đi và cả hai công thức của từng kịch bản — mở bằng Excel để làm biểu đồ hay ghép vào báo cáo.